Wayoyin Android sun zama muhimmin ɓangare na rayuwar yau da kullum. Muna adana hotuna, takardu, bayanan asusun banki, bayanan shiga, da sakonni a cikinsu. Saboda wannan darajar, barazanar virus da malicious apps ta ƙaru sosai. Wadannan apps ko ƙwayoyin cuta na iya lalata bayananka, hana wayarka aiki yadda ya kamata, ko ma sata daga gare ka ba tare da ka sani ba. Saboda haka, yana da matuƙar muhimmanci ka san yadda zaka kare wayarka domin ka ci gaba da amfani da ita lafiya da kwanciyar hankali.
Fahimtar Yadda Virus Ke Shigowa
Virus ko malicious apps na shiga wayar mutum ne ta hanyoyi daban-daban. Mafi yawanci, suna shigowa ne ta hanyar sauke apps daga wuraren da ba a amince da su ba. Wani lokaci kuma ana iya samun su lokacin danna links a shafukan yanar gizo marasa tsaro. A wasu lokutan, ana iya samun su ta hanyar bude attachments daga imel ko sakonni na yaudara. Fahimtar waɗannan hanyoyin shiga yana taimakawa wajen kaucewa haɗarin tun farko.
Kaucewa Sauke Apps Daga Wuraren da Ba a Tabbatar Ba
Abin farko da zaka kiyaye shi ne ka kaucewa sauke apps daga wuraren da ba su da suna ko amincewa. Play Store ko App Store suna duba apps kafin su shiga cikin jerin su, amma shafukan yanar gizo na daban ba sa yin irin wannan bincike. Yawanci masu yaudara suna amfani da irin waɗannan shafuka domin yaudarar masu amfani su sauke abubuwan cutarwa. Kafin ka sauke wani app, ka tabbatar ka duba sunan developer, reviews, da adadin mutanen da suka sauke shi.
Ka Kashe “Install from Unknown Sources”
Wannan sashi yana daya daga cikin mahimman kariya da yawancin mutane basa amfani da shi. Idan ka bar wayarka tana buɗe ga zazzage apps daga unknown sources, to ka buɗe kofofi ga virus da malware. Ka shiga settings, ka nemo security, sannan ka kashe wannan zabin domin wayarka ta daina yarda da apps daga wuraren da ba a amince da su ba. Idan wani app ya bukaci wannan izini, ka tambayi kanka dalilin da yasa.
Amfani da Antivirus Mai Inganci
Kodayake ba kowane antivirus ne yake da cikakken kariya ba, akwai wasu da ke iya gano barazana kafin su shafi wayarka. Antivirus na taimakawa wajen gano apps masu haɗari, links marasa kyau, da kuma fayilolin da basa da aminci. Ka zaɓi antivirus da ke da suna, kuma ka tabbatar kana sabunta shi domin ya iya gano sabbin barazanar da ake kirkira kullum.
A Guji Danna Links Marasa Aminci
Akwai lokuta da mutum zai samu sakonni daga imel ko social media suna cewa ka danna wani link domin samun kyauta, sabunta account, ko wani abu mai jan hankali. Wasu daga cikin wadannan links ana kirkirar su ne domin a sata bayananka ko a saka virus a wayarka. Idan baka san asalin link ɗin ba, kada ka danna shi ko da yana da kyau.
Ka Sabunta Wayarka Akai-Akai
Updates suna zuwa ne da gyaran tsaro da kariya daga sabbin barazana. Idan ka yi watsi da update, ka bar wayarka cikin haɗari. Sabuntawa yana inganta system ɗin wayarka, yana rufe kurakurai, kuma yana hana masu kutse samun dama ta hanyar tsohon tsarin tsaro. Ka tabbatar wayarka tana yin automatic updates idan zaɓin yana samuwa.
Muhimmancin Permission da App Ke Nema
Kafin ka yarda da wani app, ka duba irin permissions da yake nema. Idan wani app ɗin kida yana bukatar access zuwa contacts ko messages, to akwai matsala. Wasu malicious apps suna ɓoye kansu a matsayin apps na yau da kullum amma suna neman permissions da basu dace ba. Ka rika karanta irin bayanan da apps ke nema kafin ka yarda da su.
Gano Alamomin Virus a Wayarka
Akwai wasu alamu da zaka iya lura da su idan wayarka ta kamu da virus. Idan wayarka tana yin slow ba tare da dalili ba, tana zafi da wuri, tana yin ads ko pop-ups ko da baka bude browser ba, to akwai yiwuwar ta kamu. Haka kuma idan yana cin data fiye da yadda ka saba, ko apps suna bude kansu kai tsaye, ya kamata ka bincika wayarka da antivirus.
Ka Guji Amfani da Public Wi-Fi Ba Tare da Kariya Ba
Public Wi-Fi ba su da kariya sosai. Masu kutse na iya amfani da irin waɗannan hanyoyi wajen satar bayanan mutane. Idan dole ne ka yi amfani da su, ka tabbata kana da VPN domin kare zirga-zirgar bayananka. Kada ka taba bude bank app, email, ko duk wani muhimmin account a kan Wi-Fi mara tsaro.
Yin Backup Yana Kare Ka Daga Asarar Bayanai
Ko da kana da matakan tsaro, yin backup yana da matuƙar muhimmanci. Wannan yana nufin ka ajiye bayananka a wani wuri daban domin idan wani abu ya faru da wayarka, zaka iya dawo da su ba tare da matsala ba. Za ka iya amfani da Google Drive ko wasu madadin wuraren ajiya na waje.
Kammalawa
Kare wayarka daga virus da malicious apps ba aiki ne mai wuya ba idan ka san abin da zaka kiyaye. Ka rika yin taka-tsantsan wajen zazzage apps, ka duba permissions, ka guji links marasa tsaro, ka yi amfani da antivirus, ka sabunta wayarka, kuma ka kula da duk wani abu da baya kama da al’ada. Kariyar wayarka na kare bayananka ne, tsaro ne ga rayuwarka ta dijital, kuma kariya ce ga duk abin da kake daraja a cikin wayarka.
